Mbi 7,000 mjekë sirianë punojnë aktualisht në Gjermani, duke plotësuar boshllëkun e personelit në kujdesin shëndetësor gjerman. Ndaj, kthimi i tyre në Siri nuk do të ishte pa pasoja.
Çështja e kthimit të refugjatëve sirianë nga Gjermania në atdheun e tyre të çliruar është rikthyer në qendër të vëmendjes pas vizitës së parë të Presidentit sirian Ahmed Al-Sharaa në Berlin javën e kaluar dhe takimit të tij me Kancelarin gjerman Friedrich Merz.
Kancelari Merz tha gjatë një takimi me Presidentin sirian se rreth 80% e sirianëve që jetojnë në Gjermani duhet të kthehen në atdheun e tyre brenda tre viteve të ardhshme.
Deklaratat e Kancelarit Merz janë pritur me kritika të gjera nga partnerët e koalicionit dhe opozita, si dhe nga ekspertët ekonomikë. Kritika është përqendruar në realitetin e këtyre shifrave dhe pengesat ligjore dhe humanitare që mund të pengojnë zbatimin e tyre.
Në këtë kontekst, Anke Rehlinger, nënkryetare e Partisë Socialdemokrate, një partnere në koalicionin qeverisës, tha: “Nuk është e mençur që Kancelari të japë shifra specifike për periudha të caktuara kohore, pasi kjo ngre pritje që mund të mos përmbushen.”
“Shumë sirianë janë bërë qytetarë të vendit tonë dhe punojnë në vende pune që vuajnë nga mungesa e punëtorëve, siç është kujdesi për të moshuarit ose drejtimi i autobusëve, dhe shumë prej tyre kanë marrë shtetësinë gjermane”, shtoi Anke Rehlinger.
Nga ana e tyre, të Gjelbrit akuzuan Kancelarin Merz për minimin e besimit politik duke injoruar faktin se shumë refugjatë sirianë punojnë në “profesione strukturore të rëndësishme”.
Shoqata Gjermane e Spitaleve paralajmëroi se mjekët sirianë përbëjnë grupin më të madh të mjekëve të huaj në Gjermani. Zëvendëspresidentja e shoqatës, Neumayer, i tha rrjetit editorial gjerman “RND” se deri në vitin 2024, më shumë se 7,000 mjekë sirianë do të punojnë në spitalet gjermane, duke nënvizuar rëndësinë e madhe të stafit mjekësor sirian në sistemin e kujdesit shëndetësor.
Një dëshirë e penguar nga frika
Pikëpamjet e sirianëve në Gjermani mbi idenë e kthimit ndryshojnë nga ato të publikut gjerman. Salma (jo emri i saj i vërtetë), e cila punon në një institucion qeveritar në Berlin, beson se deklaratat e Merz-it mund të kuptohen në dritën e ndryshimeve politike në Siri, por ajo përjashton çdo kthim të detyruar, veçanërisht për njerëzit që janë integruar në shoqëri.
Gjithashtu, kthimi i sirianëve – sipas Salmës – “nuk do të jetë i detyruar, veçanërisht për ata që kanë fëmijë në shkollë ose që punojnë ose studiojnë në universitete”. Ajo shtoi se mbështet deportimin e shkelësve të ligjit, si dhe ata që dëshirojnë vullnetarisht të kthehen, duke shprehur mendimin e kthimit në të ardhmen, por kjo varet nga disponueshmëria e punës, strehimit dhe arsimit, si dhe nga një ndjenjë sigurie.
Sa i përket Bashirit, 36 vjecc, ai thotë se në parim nuk është kundër kthimit, por çështja është më e ndërlikuar për familjen e tij: “Kemi tre fëmijë në shkollë, dhe në Siri për momentin nuk ka një mjedis të qëndrueshëm arsimor që do të siguronte që e ardhmja e tyre të mos humbasë, me probleme me shërbimet bazë.”
Nga ana e tij, Muhamedi, i cili vjen nga Deir ez-Zor, shprehu shqetësim për idenë e kthimit, duke vënë në dukje se shtëpia e tij është shkatërruar dhe se situata e sigurisë është ende e paqëndrueshme, në mungesë të autoritetit të plotë shtetëror në disa zona. Ai tha se tashmë ka filluar një karrierë profesionale në Gjermani, ku po trajnohet në fushën e mekanikut të makinave.
Në nivelin ekonomik, institucionet kërkimore kanë paralajmëruar për pasojat e një kthimi të madh të refugjatëve sirianë.
Instituti Gjerman për Kërkime Ekonomike “IFO” konfirmoi se ky hap mund të ketë efekte negative në kapacitetin prodhues të ekonomisë gjermane.
Ekonomisti Timo Wollmershäuser tha: “Nëse një numër i madh refugjatësh kthehen në këtë shkallë, kjo do të çojë në një ulje të kapacitetit prodhues.”
Ai shtoi se migrimi në vitet e fundit ka kontribuar në zbutjen e efekteve të ndryshimeve demografike dhe ka ndihmuar në plotësimin e mungesës së fuqisë punëtore të kualifikuar.
Në të kundërt, diplomati sirian Imad Haraki shpjegoi në detaje se si propozimi politik po përkthehet në hapa praktikë brenda Sirisë, duke treguar një sërë masash që qeveria kalimtare ka filluar të zbatojë.
Ai shpjegoi se midis këtyre hapave është zbatimi i një sistemi “migrimi rrethor”, në koordinim me vendet evropiane, i cili u lejon sirianëve të kontribuojnë në rindërtimin e vendit pa humbur vendbanimin e tyre jashtë vendit. Dekreti nr. 13 i vitit 2026 u lëshua gjithashtu për të adresuar çështjen e pronësisë së pronës, veçanërisht në zonat e prekura nga konflikti.
Ky hap është në përputhje me mendimin e Osama-s së ri sirian, i cili jeton në Gjermani, dhe i cili duket më i gatshëm të kthehet, sepse ai tashmë ka filluar të “mbledhë gjërat e tij” dhe planifikon të fillojë projektin e tij të softuerit në Siri, por ai preferon të qëndrojë përkohësisht në Gjermani, derisa të jetë i bindur për stabilitetin e projektit të tij dhe aftësinë e tij për të pasur sukses.
Prandaj, qeveria aktuale siriane po punon për të aktivizuar modelin e “sigurisë lokale”, duke formuar forca policore civile në zona të tilla si Ain al-Arab (Kobani) dhe Afrin, me qëllim forcimin e stabilitetit dhe zvogëlimin e karakterit ushtarak, siç konfirmohet nga Haraki.
Sfida të mëdha
Sfidat mbeten të mëdha; vendi vuan nga një krizë akute strehimi për shkak të shkatërrimeve të gjera, me vështirësi në vërtetimin e pronësisë së pasurive të paluajtshme për shkak të humbjes së të dhënave, dhe infrastruktura është në rënie serioze në sektorët e energjisë elektrike, ujit dhe transportit, duke kërkuar investime të mëdha.
Diplomati Haraki vuri në dukje zhvillimin në nivelin e koordinimit me organizatat ndërkombëtare, të cilat kanë filluar të kalojnë nga një rol monitorues në mbështetjen e kthimeve vullnetare, duke pasur parasysh kthimin e më shumë se 1.3 milion refugjatëve dhe 1.9 milion personave të zhvendosur brenda vendit që nga fundi i vitit 2024.
Këto përpjekje përfshijnë:
Programet e ndihmës financiare
Sigurimin e transportit të sigurt
Bashkëpunimin në fushat e arsimit dhe shëndetësisë
Lehtësimin e lëshimit të dokumenteve zyrtare
Pavarësisht kësaj, sfidat mbeten “strukturore”, sipas Haraki, me krizat ekonomike dhe dobësinë e shërbimeve bazë që dominojnë skenën, së bashku me frikën e vazhdueshme të sigurisë që lidhet me minat tokësore dhe mbetjet e luftës, si dhe mungesën e fondeve ndërkombëtare.