Staff publish

Kuptimi i origjinës së tumoreve mbetet një nga sfidat më të mëdha të mjekësisë moderne, ku ndërthuren proceset komplekse biologjike me faktorët e jashtëm.

Ndonëse shkenca ende nuk ka një përgjigje të vetme dhe përfundimtare për çdo rast, sot njihen qartë elementët që rrisin rrezikun, duke nisur nga procesi natyror i plakjes e deri te ndikimi i mjedisit dhe sjelljeve tona të përditshme.

Së pari, shkenca sot pohon se tumoret zhvillohen për shkak të mutacioneve gjenetike që çojnë në përhapjen e pakontrolluar të qelizave. Megjithëse disa nga këto mutacione janë të trashëguara, shumica e tyre shkaktohen nga faktorë të jashtëm ose mjedisorë.

Një rol gjithnjë e më i rëndësishëm po i njihet “epigjenetikës”, e cila studion se si faktorët e jashtëm mund të “ndezin” ose “fikin” disa gjenet pa ndryshuar strukturën e ADN-së, duke hapur rrugë të reja për trajtime farmakologjike që mund të korrigjojnë këto procese.

Së dyti, plakja konsiderohet faktori më i rëndësishëm i rrezikut, pasi shumica e rasteve diagnostikohen te personat mbi gjashtëdhjetë vjeç. Në vende si Italia, rreth gjysma e treqind e gjashtëdhjetë mijë rasteve vjetore i përkasin kësaj grupmoshe, duke i bërë tumoret patologji tipike të moshës së thyer.

Kjo shpjegon edhe rritjen e rasteve globale paralelisht me zgjatjen e jetëgjatësisë mesatare, ndërsa trashëgimia e mirëfilltë familjare përbën vetëm një pjesë të vogël të rasteve totale.

Së treti, stili i jetesës luan një rol përcaktues, pasi më shumë se një në tre raste kanceri mund të parandalohet përmes zakoneve të shëndetshme. Shmangia e duhanit dhe alkoolit, ushqyerja e balancuar dhe aktiviteti fizik i rregullt (si ecja e shpejtë tridhjetë minuta në ditë), janë hapat kryesorë mbrojtës.

Mbipesha dhe obeziteti mbeten faktorë rreziku kritikë për organe si veshka, pankreasi dhe gjiri, ashtu si dhe ekspozimi i pakujdesshëm ndaj rrezeve të diellit për lëkurën.

Së katërti, mjedisi ku jetojmë dhe punojmë ndikon në rreth pesë për qind të rasteve të neoplazive. Ekspozimi ndaj substancave natyrore si azbesti, arseniku apo nikeli, si dhe ndaj produkteve kimike industriale si benzeni e dioksinat, rrit ndjeshëm rreziqet për kategori të caktuara punonjësish.

Po ashtu, ndotja atmosferike dhe rrezatimet jonizuese (si rrezet X) janë klasifikuar si faktorë kancerogjenë që mund të dëmtojnë mushkëritë dhe sistemin urinar.

Së fundi, infeksionet virale dhe bakteriale janë përgjegjëse për të paktën një në gjashtë tumore në shkallë globale. Viruse si HPV, hepatiti B dhe C, apo bakteri Helicobacter pylori, janë shkaktarët kryesorë të tumoreve në qafën e mitrës, mëlçi dhe stomak.

Fatmirësisht, shumë prej këtyre rasteve sot janë plotësisht të parandalueshme përmes vaksinave ekzistuese dhe terapive specifike me antibiotikë që luftojnë infeksionin përpara se ai të degjenerojë në sëmundje. /tesheshi.com/

Deklarata e fundit publike e Melania Trump nga podiumi i Shtëpisë së Bardhë të enjten, shënoi një kthesë të pazakontë në strategjinë e komunikimit të Zonjës së Parë. Duke thyer heshtjen e saj karakteristike, ajo zgjodhi të përballej drejtpërdrejt me hijet e skandalit “Epstein”, një çështje që e përndjek prej muajsh administratën Trump.

Pyetja që lind natyrshëm është: pse tani dhe çfarë frike fshihet pas këtij reagimi kaq frontal? Analiza e fjalimit të saj, sugjeron se frika kryesore e Melania Trump nuk është vetëm ligjore, por mbi të gjitha reputacionale dhe politike.

Duke mohuar kategorikisht se Jeffrey Epstein e prezantoi atë me Donald Trumpin, ajo po përpiqet të mbrojë legjitimitetin e historisë së saj personale. Për Melania-n, narrativa se ajo mund të ketë qenë pjesë e rrethit të ngushtë të një abuzuesi seksual të dënuar është një “shpifje e rreme” që synon të dëmtojë “emrin e saj të mirë”.

Edhe termat e përdorur prej saj, si “individë me shpirt të keq” dhe “veprime të motivuara politikisht”, tregojnë se ajo e sheh këtë si një sulm të koordinuar për të goditur administratën përmes figurës së saj.

Situata ndizet akoma më shumë kur merret parasysh roli i Pam Bondit. Ish-Prokurorja e Përgjithshme e SHBA-së, e cila tashmë po sfidon thirrjet e Kongresit, zotëron çelësat e shumë prapaskenave të errëta.

Për shumë vëzhgues, ekziston frika se Bondi mund të tundohet e të flasë, duke zbuluar detaje që deri më sot janë mbajtur me forcë nën kyç.

Nëse ajo vendos të bashkëpunojë, rrjeti i mbrojtjes rreth presidentit dhe rrethit të tij të ngushtë mund të shembet brenda natës, duke e lënë Zonjën e Parë të ekspozuar ndaj një stuhie dëshmish që tejkalojnë “korrespondencën e rastësishme” me Ghislaine Maxëell, partneren e Epstein.

Në këtë kontekst, teoria e shmangies së vëmendjes merr përmasa drithëruese. Shumë analistë dhe ekspertë sugjerojnë se lufta e re me Iranin, e nisur pas tensioneve të vitit 2025, nuk ishte thjesht një domosdoshmëri gjeopolitike, por një manovër strategjike për të larguar vëmendjen nga “dosja Epstein”.

Të vërtetat përvëluese që fshihen në ato dokumente, ku presidenti dhe bashkëpunëtorët e tij më të ngushtë dyshohen për përfshirje të gjerë, rrezikonin të shpërthenin në opinionin publik.

Një konflikt ushtarak shërben si “perde tymi” ideale për të mbuluar skandalet seksuale dhe financiare që prekin themelet e pushtetit. Interesant është edhe fakti që ajo bëri thirrje që viktimat e Epstein të dëshmojnë nën betim.

Kjo lëvizje mund të shihet si një përpjekje për të rifituar një lloj “lartësie morale”, por nën dritën e implikimeve të rrethit të ngushtë të familjes Trump nga ky skandal, kjo duket më shumë si një mbrojtje paraprake.

Frika e Melania-s nuk është thjesht për të kaluarën, por për mënyrën se si dëshmitë e reja dhe prapaskenat që mund të zbulojë Bondi, mund të grisnin velin e harresës që administrata tentoi të ngrinte përmes luftës aktuale.

Duke thënë se “nuk ka qenë kurrë shoqe me Epstein”, ajo po tenton të ndërtojë një mur midis emrit të saj dhe një prej skandaleve më të errëta të epokës moderne, ndërkohë që e vërteta mbetet një kërcënim i hapur. /tesheshi.com/

Të paktën një duzinë vendesh ushtarake amerikane në të gjithë rajonin e Gjirit Persik janë dëmtuar aq keq nga hakmarrja iraniane për sulmet amerikane dhe izraelite saqë prania e tyre tani krijon shumë më tepër cenueshmëri sesa përfitim, ka pohuar një grup ekspertësh të Lindjes së Mesme.

Zbulimi origjinal në lidhje me gjendjen e bazave u raportua për herë të parë në The New York Times muajin e kaluar, ku ato u përshkruan si “pothuajse të pabanueshme”.

Administrata Trump ende nuk e ka pranuar shkallën e dëmit.

“Kjo është arkitektura fizike e supremacisë amerikane dhe Irani në thelb e ka bërë atë të padobishme brenda një muaji”, tha Marc Lynch, drejtor i Projektit të Shkencave Politike të Lindjes së Mesme në Universitetin George Washington, në konferencën vjetore të Qendrës Arabe në Uashington, DC.

“Nuk po shohim raportime të plota dhe të sakta mbi shkallën e dëmit në bazat amerikane në rajon”, shtoi ai.

Qasja në këto vende – disa prej të cilave janë qendra logjistike, jo domosdoshmërisht baza aktive – kontrollohet rreptësisht si nga Pentagoni ashtu edhe nga vetë shtetet e Gjirit: Bahreini, Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti, Katari dhe Omani.

Muajin e kaluar, ata ndaluan bërjen e fotografive dhe shpërndarjen e çdo pamjeje video të raketave iraniane në qiellin e tyre.

Udhëheqësit e Gjirit janë zotuar më parë të mos lejojnë SHBA-në të përdorë bazat në territorin e tyre për luftë.

 “Miqtë e mi në rajon, ata do të më dërgojnë fotografi të bazës në Bahrein,” tha Lynch, duke iu referuar bazës detare në ishull, e cila është shtëpia e Flotës së Pestë të SHBA-së dhe ka rreth 9,000 personel ushtarak.

“Bazat në të gjithë rajonin po pësojnë dëme të vërteta dhe mendoj se është shumë e pamundur që ne të kthehemi ndonjëherë dhe të rivendosim Flotën tonë të Pestë në Bahrein. Është shumë e cenueshme,” shtoi ai.

“Pra, në një farë mënyre, i gjithë qëllimi i ‘Lindjes së Mesme Amerikane’ është shembur dhe ne ende nuk kemi një mënyrë alternative për të artikuluar ose menduar se çfarë mund ta zëvendësojë atë.”

“Më pak përfitim, më shumë barrë”

Në total, ka 19 vende të operuara nga ushtria amerikane në të gjithë Lindjen e Mesme – një zonë që shtrihet nga Egjipti në Irak dhe nga Siria veriore në Omanin jugor.

Këto vende mund të mbajnë deri në 50,000 trupa në total.

Dislokimet e trupave amerikane në rajon datojnë që nga fundi i viteve 1950, por madhësia dhe fushëveprimi aktual i bazave aktive në Gjirin Persik u materializuan konkretisht pas Luftës së Gjirit të vitit 1990, në të cilën SHBA-të ndërhynë për të çliruar Kuvajtin nga pushtimi irakian.

Marrëveshja ishte mbrojtje në këmbim të naftës dhe petrodollarëve.

Por në dritën e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, marrëveshja nuk ka shkuar aq mirë për Gjirin Persik, i cili ka mbetur i pambrojtur nga sulmet iraniane ndaj energjisë dhe objekteve të tjera strategjike.

Mbështetja te SHBA-ja është komplikuar më tej nga fakti se marrëveshja e armëpushimit e kësaj jave nuk i dha fund në mënyrë të qartë sulmeve iraniane ndaj aseteve amerikane në shtetet e Gjirit, duke bërë që shumë në Gjirin të shprehin një ndjenjë tradhtie.

“Këto baza nuk ishin një pengesë për sulmet iraniane. Përkundrazi, ato u bënë objektiva për këto sulme. Ato u bënë magnet për këto sulme dhe, si rezultat, mbështetja te ombrella e sigurisë amerikane duket se është shkatërruar”, shpjegoi Trita Parsi, nënkryetare ekzekutive e Institutit Quincy.

Shtetet e Gjirit përballen me një sfidë të madhe se si ta ndërtojnë sistemin e tyre të sigurisë dhe ku të drejtohen. Disa shtete të Gjirit tashmë po bëjnë fushatë për t’ia besuar sigurinë e tyre Izraelit. Por nëse kjo ndodh, një ditë do ta kuptojnë se sa të mashtruar ishin, ashtu siç ishin me amerikanët dhe bazat e tyre. /tesheshi.com/

Rajoni i Gjirit Persik përfaqëson një fenomen unik gjeologjik, ku ndërveprimi i forcave tektonike përgjatë miliona viteve ka krijuar rezervuarët më të mëdhenj të hidrokarbureve në Tokë.

Ky rajon zotëron më shumë se tridhjetë fusha supergjigante, secila me një kapacitet prej mbi pesë miliardë fuçi naftë, duke i bërë puset e tij deri në pesë herë më produktivë se ato në Detin e Veriut apo Rusi.

Historia e formimit të kësaj pasurie lidhet ngushtë me përplasjen e Pllakës Arabe me atë Euroaziatike, një proces gjeodinamik që nisi rreth 35 milionë vite më parë.

Kjo përplasje rezultoi në formimin e Maleve Zagros në anën iraniane dhe strukturave gjigante në formë kupole në anën arabe, të cilat shërbejnë si kurthe natyrore për naftën dhe gazin.

Prania e hidrokarbureve në këtë zonë njihej që në lashtësi, kur popullsitë e hershme përdornin bitumin natyror për ndërtim dhe izolimin e anijeve mijëra vjet para Epokës së Zakonshme.

Megjithatë, epoka moderne e naftës nisi në vitin 1908 me zbulimin e parë në Iranin Perëndimor. Gjatë viteve 1950 dhe 1960, eksplorimet e shumta konfirmuan se asnjë rajon tjetër në planet nuk mund të krahasohej me shkallën e rezervave të Gjirit Persik.

Madje as me zona të pasura energjitike si Siberia Perëndimore apo Pellgu Permian në SHBA. Nga pikëpamja shkencore, ky bollëk shpjegohet me cilësinë e lartë të shkëmbinjve burimorë.

Nafta dhe gazi u formuan nga dekompozimi i materialit organik, si zooplanktoni dhe fitoplanktoni detar, nën presionin dhe nxehtësinë e lartë të pellgut sedimentar.

Ndërsa shkëmbinjtë me dy përqind përmbajtje organike konsiderohen cilësorë, formacionet në Gjin, si Hanifa dhe Kazhdumi, arrijnë nivele deri në trembëdhjetë përqind.

Kjo lëndë organike u bllokua në rezervuarë gëlqerorë porozë, si fusha Ghawar në Arabinë Saudite, më e madhja në botë, dhe fusha e gazit South Pars-North Dome, e ndarë mes Katarit dhe Iranit.

Aktualisht, rreth gjysma e rezervave të naftës dhe dyzet për qind e gazit në botë ndodhen nën vetëm tre për qind të sipërfaqes tokësore të këtij rajoni. Edhe pas një shekulli shfrytëzimi intensiv të burimeve, vlerësimet e Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së (USGS) tregojnë se potenciali mbetet i lartë.

Raportet sugjerojnë se rreth tetëdhjetëegjashtë miliardë fuçi naftë dhe treqind e tridhjetë e gjashtë trilionë metra kub gaz natyror mbeten ende për t’u zbuluar.

Për më tepër, përdorimi  i teknologjive të reja, si shpimi horizontal dhe frakturimi hidraulik, po hap kapituj të rinj prodhimi në Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, duke cimentuar pozicionin e Gjirit Persik si qendra kryesore energjetike e planetit edhe për dekadat e ardhshme. /tesheshi.com/

Drejtoria për Punë Hidrometeorologjike (DPHM) njofton se nga e marta pritet një periudhë me mot kryesisht të vranët me reshje shiu.

Sipas DPHM, të martën reshjet pritet të jenë kryesisht në pjesët perëndimore dhe veriore të vendit.

Të mërkurën dhe të enjten moti do të jetë i vranët me reshje të dobëta shiu në të gjithë vendin, të cilat të enjten do të jenë më të dendura.

Deri të enjten do të fryjë erë juglindore, e cila të hënën dhe të martën do të jetë e forcuar, herë pas here e fortë, me shpejtësi deri në 50 km/h. Temperaturat minimale do të lëvizin nga 1 deri në 10 gradë, ndërsa maksimalet nga 12 deri në 24 gradë.

Nga DPHM theksojnë se të dielën dhe të hënën pritet një stabilizim i përkohshëm i motit.

Të dielën moti do të jetë pjesërisht i vranët me periudha më të gjata me diell, ndërsa të hënën do të jetë kryesisht i vranët me periudha të shkurtra me diell në pjesët qendrore të vendit.

Me prejardhje nga Polaci i Skenderajt, Marigona Uka nis një kapitull të ri si Specialiste e Cloud & Inteligjencës Artificiale në gjigantin global të teknologjisë, Microsoft.

Në një kohë kur konkurrenca globale në fushën e teknologjisë është më e fortë se kurrë dhe suksesi kërkon përkushtim të jashtëzakonshëm, një emër nga Kosova po shënon një arritje të rëndësishme në arenën ndërkombëtare.

Marigona Uka ka arritur të sigurojë një pozitë të rëndësishme në gjigantin botëror të teknologjisë, Microsoft, duke u bërë ndër gratë e para nga vendi ynë që ngjitet në nivele të tilla në një kompani kaq prestigjioze.

Lajmin e ka bërë të ditur vetë Marigona, ku ka treguar emocionet për fillimin e rrugëtimit të saj të ri profesional.

“Sot, po filloj një kapitull të ri si Specialiste e Cloud & IA në Microsoft. Jam e emocionuar që po i bashkohem një ekipi kaq të talentuar dhe frymëzues… Pres me padurim të mësoj, të rritem dhe të kontribuoj në gjithçka që po ndërton ky ekip. Gëzuar për fillimet e reja dhe sfidat përpara”, është shprehur ajo.

Suksesi i Marigona Ukës konsiderohet një dëshmi e qartë e punës së palodhshme, disiplinës dhe këmbënguljes për të arritur majat e karrierës në një treg ndërkombëtar shumë kërkues. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka zhvilluar një telefonatë “të tensionuar” me kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu, transmeton Anadolu.

Duke cituar një burim amerikan dhe një izraelit të njohur me çështjen, CNN raportoi se biseda ndodhi pak para se Izraeli të njoftojë se do të kërkojë bisedime të drejtpërdrejta për armëpushim me Libanin.

Burimi izraelit tha se Netanyahu kuptoi se nëse nuk do të kërkojë bisedime të drejtpërdrejta me Libanin, Trump mund të shpallë vetë një armëpushim.

Telefonata shënoi të paktën bisedën e tretë mes dy liderëve këtë javë ku Libani ka qenë temë kryesore.

Në fillim të javës, ata kishin folur para se Trump të njoftojë një armëpushim dyjavor me Iranin. Gjatë atij komunikimi, Netanyahu thuhet se ka kërkuar që Libani të mos përfshihej në kornizën më të gjerë.

Sipas CNN, një ditë më vonë Trump i bëri presion Netanyahut që të ulte sulmet izraelite kundër Hezbollahut në Liban, pas raporteve nga autoritetet shëndetësore libaneze se 303 persona ishin vrarë në sulmet izraelite.

Zyra e Netanyahut i ka kundërshtuar raportimet për përplasje, duke i quajtur pretendimet për një bisedë “të tensionuar” si “lajme të rreme” dhe duke e përshkruar komunikimin si “miqësor”.

“Dy liderët po punojnë në koordinim të plotë dhe me respekt të ndërsjellë”, tha zyra e tij, sipas CNN.

Kreu i Komisionit të Sigurisë Kombëtare në Parlamentin e Iranit ka deklaruar se, sipas një propozimi parlamentar, tarifat e tranzitit për kalimin në Ngushticën e Hormuzit mund të paguhen në monedhën kombëtare iraniane, rial. Lajmi është bërë i ditur përmes një postimi në platformën X nga Konsullata e Përgjithshme e Iranit në Mumbai, të premten.

Sipas analistëve të cituar nga Al Jazeera gjatë kësaj jave, Irani dhe Kina po kërkojnë në mënyrë aktive alternativa për të dobësuar dominimin global të dollarit amerikan në tregjet ndërkombëtare.

Ndërkohë, gjatë periudhës së bllokadës së ngushticës nga Irani, në vijim të sulmeve të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, autoritetet iraniane aplikuan një regjim të ngjashëm me tarifat e kalimit, ku anijet tregtare u tarifuan për tranzit, në disa raste, në juan kinez.

Megjithëse nuk është e qartë se sa anije kanë kryer pagesa në juan gjatë kësaj periudhe, të paktën dy prej tyre e kanë bërë një gjë të tillë deri më 25 mars, sipas raportimeve të publikuara këtë javë nga Lloyd’s List.

Bordi i Transparencës ka vendosur çmimet e reja të karburanteve në vend, duke përcaktuar tavanet për shitjen me pakicë dhe shumicë të naftës dhe benzinës. Këto hyjnë në fuqi pasditen e sotme dhe do të mbeten të vlefshme deri në një vendim të ri.

Njoftimi:

Bordi i Transparencës në datë 10 Prill 2026, në mbledhjen e radhës vendosi:

✅Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit gazoil i standardit SSH EN 590 të jetë jo më shumë se 217 lekë/litri, ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 205 lekë/litër.

✅Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit benzinë e standardit SSH EN të jetë jo më shumë se 176 lekë/litri,ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 164 lekë/litër.

🗓Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot datë 10 ora 18.00 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit ku do të pasqyrohen ndryshimet e çmimeve të shitjes.

⚠️Tërheqim vëmendjen e çdo operatori të shitjes me shumicë dhe pakicë të nënprodukteve të naftës mbi detyrimin e zbatimit të këtëj vendimi.

🚫Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

🛢 Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit sëbashku me Ministrinë e Financave dhe Ministirinë e Infrastrukturës dhe Energjisë janë angazhuar të mbrojnë interesat e konsumatorëve shqiptarw dhe ruajtjes së parimeve të konkurencës së ndershme në treg.

Njësia Policore e Grupçinit ka ndërhyrë pak pas mesnatës (00:05) për të arrestuar personin R.A. (46). Arrestimi erdhi pas një denoncimi se ai kishte kërcënuar babanë e tij. Personi është shoqëruar në polici dhe po përballet me akuzat për kërcënim dhe dhunë në familje.