Lajme ditore

Një burrë i varfër, i cili jetonte një jetë të thjeshtë dhe modeste, vendosi të ndihmonte një grua të panjohur që kërkonte strehim për një natë, pa e ditur se ajo ishte një milionere e fuqishme. Ai i ofroi ushqim dhe një vend për të fjetur, duke treguar zemërgjerësi të rrallë pavarësisht kushteve të tij të vështira.

Të nesërmen në mëngjes, qetësia e lagjes u thye kur dhjetëra makina luksoze rrethuan shtëpinë e tij, duke habitur të gjithë banorët përreth. Gruaja, e cila në fakt ishte një biznesmene shumë e pasur, kishte vendosur ta shpërblente burrin për mirësinë e tij të sinqertë, duke i ofruar ndihmë financiare dhe një mundësi për të ndryshuar jetën e tij përgjithmonë. Ky moment tregoi se një akt i vogël humanizmi mund të sjellë pasoja të mëdha dhe të papritura.

Çfarë dreqin ishte ajo? James u tremb jashtë mase kur nga asgjëja dëgjoi një zhurmë shumë të fortë që vinte nga thellësia e pyllit. Ishte sikur diçka shpërtheu dhe pothuajse ndjeu sikur bëri tokën të dridhej. Këto pyje normalisht ishin aq të qeta dhe paqësore. Kjo ishte arsyeja kryesore pse atij i pëlqente të bënte shëtitje këtu aq shpesh. Ai kurrë nuk kishte dëgjuar asgjë as afër asaj zhurme më parë. Koka po i thoshte të largohej sa më shumë që të ishte e mundur nga çfarëdo që ishte ajo, por nuk mund të mos ndihej jashtëzakonisht kurioz. Gjithashtu, nëse kishte njerëz ose kafshë të përfshirë në atë shpërthim të lartë, ata ndoshta kishin nevojë për ndihmë.

Dhe ata ishin shumë larg çdo qytetërimi në këtë pikë. James mund të kishte qenë i vetmi person që e dëgjoi atë tingull, kështu që ai mund të ishte shpresa e tyre e vetme. Kështu, kundër gjykimit të tij më të mirë, James filloi të ecte në drejtimin nga erdhi zhurma. Ai nuk e kishte idenë se sa larg duhej të udhëtonte, por ishte i vendosur. Por përfundimisht do të rezultonte se do të kishte qenë më mirë për të nëse thjesht do të ishte kthyer dhe do të kishte shkuar në shtëpi. Sa më gjatë që James ecte, aq më pak i sigurt bëhej se ku po shkonte. Ai nuk e kishte dëgjuar zhurmën apo ndonjë gjë të ngjashme që nga shpërthimi i parë. Ai nuk kishte asnjë ide se çfarë po kërkonte saktësisht. Ndoshta ai tashmë kishte kaluar pranë saj. Ose ndoshta nuk kishte asgjë për t’u gjetur në radhë të parë.

Përçarja brenda lëvizjes konservatore amerikane ka arritur një pikë vlimi, teksa figurat më të njohura të krahut të djathtë, janë përfshirë në një “përleshje retorike” mbi rolin e Amerikës në luftën SHBA-Izrael-Iran.

Sipas raportimeve nga The New York Times, ky debat pasqyron një ndarje të thellë që po sfidon dekada të tëra mbështetjeje të palëkundur konservatore për shtetin hebre. Në qendër të konfliktit janë dy pole mediatike: podkasterja Megyn Kelly dhe prezantuesi Mark Levin.

Znj. Kelly ka argumentuar se lufta iu shit popullit amerikan nga “njerëz që mbështesin Izraelin”, duke shkaktuar një reagim të ashpër nga Levin, i cili e quajti atë “me çrregullime emocionale”.

Ndërsa lufta ka hyrë në javën e tij të tretë, NYT vëren se “figurat kryesore të lëvizjes MAGA kanë sulmuar njëra-tjetrën gjithë zemërim mbi fillimin e konfliktit”. Donald Trump ka ndërhyrë duke marrë anën e Levin, duke deklaruar se kundërshtarët e luftës “nuk janë MAGA”.

Megjithatë, kjo nuk i ka heshtur kritikët. Tucker Carlson ka nisur një fushatë agresive kundër grupeve të lobimit si AIPAC, duke i cilësuar si “të neveritshme” sulmet ndaj Iranit. Ai pretendon se ky konflikt po ndodh kryesisht sepse “Izraeli donte që kjo të ndodhte”.

Por përçarja nuk kufizohet vetëm në media. Joe Kent, drejtor i Qendrës Kombëtare Kundër Terrorizmit, dha dorëheqjen duke akuzuar administratën se hyri në luftë për shkak të “presionit nga Izraeli”.

Në krahun tjetër, mbështetësit e linjës së ashpër si Ben Shapiro i kanë quajtur kritikët “frikacakë”. Siç raporton New York Times, kjo situatë e dallon këtë konflikt nga luftërat e mëparshme në Irak apo Afganistan, të cilat gëzonin një unitet më të madh konservator.

Ndërsa Shtëpia e Bardhë këmbëngul se baza mbetet e bashkuar rreth operacionit “Epic Fury”, tensionet në terren tregojnë të kundërtën.

Kjo përplasje pritet të kulmojë në Konferencën e Veprimit Politik Konservator (CPAC) në Dallas, ku figura si Reza Pahlavi dhe Steve Bannon do të ndajnë të njëjtën skenë, duke dëshmuar se lëvizja është më e fragmentuar se kurrë mbi politikën e jashtme.

Efektet do të dihen me siguri në zgjedhjet e mesmandatit në nëntor /tesheshi.com/

Nuk është vetëm nafta dhe gazi që janë në qendër të tensioneve gjeopolitike në Lindjen e Mesme – heliumi i lëngshëm, një lëndë e parë kyçe për prodhimin e gjysmëpërçuesve të përparuar, është gjetur në qendër të një tronditjeje ekonomike globale për shkak të luftës dhe bllokadës së Ngushticës së Hormuzit.

Heliumi i lëngshëm, një gaz me origjinë fosile, përdoret në industri të ndryshme, por është veçanërisht i rëndësishëm në proceset e teknologjisë së lartë: për ftohjen e komponentëve dhe përpunimin preciz të plazmës (të ashtuquajturin gdhendje plazme) të pllakave të përdorura për të bërë çipa. Ky gaz kriogjenik zakonisht përdoret në temperatura deri në -150°C, dhe roli i tij është vendimtar në prodhimin e mikroçipave më të përparuar që fuqizojnë qendrat e të dhënave, inteligjencën artificiale, telefonat inteligjentë, kompjuterët dhe makinat moderne.

Prodhimi i heliumit me cilësi të përshtatshme për këto nevoja industriale mbështetet pothuajse tërësisht në SHBA dhe Katar. Megjithatë, për shkak të konfliktit në Gjirin Persik, kompleksi më i madh i heliumit në Katar në Ras Laffan ka pezulluar prodhimin, duke përmendur forcën madhore, duke prerë një nga linjat kryesore të furnizimit në botë. Kjo ndodhi rreth dy javë më parë.

Ekspertët paralajmërojnë se nëse ndërprerja e furnizimit zgjat vetëm disa javë të tjera, rikuperimi i prodhimit normal, logjistikës dhe shpërndarjes mund të zgjasë me muaj. Ndër më të rrezikuarat është Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), prodhuesi kryesor i çipave në botë, i cili është prodhuesi i vetëm i gjysmëpërçuesve ultra të përparuar të nevojshëm për përshpejtuesit e inteligjencës artificiale nga kompani si Nvidia dhe çipat e përdorur në telefonat inteligjentë të Apple, raporton Corriere Della Sera.

Ndërsa situata aktuale nuk do të thotë një kolaps i papritur i zinxhirëve industrialë, pasi shumë kompani ende kanë stoqe dhe po riciklojnë një pjesë të heliumit, koha nuk është në anën e industrisë. Me çdo ditë të izolimit të zgjatur, presioni mbi zinxhirët e furnizimit rritet dhe rreziku i rritjes së çmimeve për produktet, nga telefonat inteligjentë dhe kompjuterët deri te automatizimi i shtëpisë dhe makinat, rritet.

Përveç kësaj, çmimi i heliumit është rritur ndjeshëm, në fillim të vitit ishte rreth 450-600 dollarë për 1,000 këmbë kub, ndërsa disa analistë tani parashikojnë se për shkak të krizës çmimet mund të arrijnë në 2,000 dollarë. Në rrethana të tilla, kostot e prodhimit të çipave mund të bëhen ndjeshëm më të larta, gjë që mund të ndryshojë edhe flukset financiare globale në sektorin e teknologjisë.

Në përgjigje të shfaqjes së mungesës së furnizimit me helium, disa prodhues lihen të përqendrohen në produktet më fitimprurëse, siç janë çipat e inteligjencës artificiale, ndërsa industritë standarde të elektronikës dhe automobilave potencialisht do të liheshin në plan të dytë.

Kjo situatë është gjithashtu një mundësi për lojtarë të tjerë në industrinë globale të heliumit. Gazprom i Rusisë po zhvillon tashmë një projekt të madh heliumi në rajonin Amur të Siberisë, ku aktualisht ndodhet rreth 13 përqind e prodhimit botëror, me mbështetje të konsiderueshme nga Kina. Ky gaz transportohet me rrugë tokësore, duke shmangur rrugët detare si Hormuzi, gjë që i vendos Moskën dhe Pekinin në një pozicion të ri si furnizues me ndikim të heliumit. /tesheshi.com/

Politologu dhe gazetari i njohur amerikan Fareed Zakaria, thotë se Amerika po rrezikon të përsërisë gabimet tragjike të historisë duke shpërdoruar burimet e saj në periferi të sistemit botëror.

Në një intervistë për gazetën italiane “Corriere della Sera”, ai paralajmëron se fuqitë e mëdha nuk bien zakonisht nga pushtimet e ushtrive të huaja, por sepse e mbingarkojnë veten me angazhime dytësore, duke neglizhuar sfidat e tyre ekzistenciale.

“Kjo është saktësisht ajo që po bën Amerika sot!”- thotë ai, duke vënë në dukje se rënia e një hegjemonie ndodh kur prioriteti strategjik, humbet në favor të krizave të përkohshme dhe ndërhyrjeve emocionale.

Zakaria përdor si një analogji të fuqishme rënien e Perandorisë Britanike midis viteve 1880 – 1920. Gjatë asaj periudhe, ndërsa Londra shpenzonte miliona paund dhe dërgonte qindra mijëra ushtarë në vende si Sudani, Somalia, Iraku dhe Jordania, ajo humbi vëmendjen ndaj fuqive të vërteta në rritje.

Përtej oqeanit, Shtetet e Bashkuara po ndërtonin ekonominë më të përparuar industriale që bota kishte parë ndonjëherë, ndërsa në Evropë, Gjermania po riarmatosej me shpejtësi. Britania ishte shumë e zënë me “stabilizimin” e rajoneve periferike të perandorisë për të kuptuar se po e humbte gradualisht pozicionin e saj si fuqia kryesore globale.

Sipas analistit, ky “tundim perandorak” po përsëritet sot me Uashingtonin. Duke u përfshirë në pika të nxehta si Venezuela, Irani apo potencialisht Kuba, SHBA-ja po rrezikon jo vetëm prestigjin, por edhe burimet e saj të fundme.

Ai argumenton se rreziku më i madh nuk është dështimi taktik në këto rajone, por shpërfillja e sfidave qendrore gjeopolitike: Kinës dhe Rusisë. Ndërsa Amerika luan rolin e policit në Lindjen e Mesme, Kina po qëndron larg këtyre krizave dhe po investon masivisht në inteligjencën artificiale, kompjuterët kuantikë, energjinë e rinovueshme dhe robotikën – fusha që do të përcaktojnë ekuilibrin e ardhshëm të fuqisë botërore.

Për Zakarian, roli i domosdoshëm i Amerikës duhet të jetë pozicionimi i sistemit global kundër ambicieve revizioniste të Pekinit dhe Moskës. Ai e konsideron absurde derdhjen e gjakut dhe parave në Iran, një krizë që sipas tij u sajua nga Donald Trump nën ndikimin e Benjamin Netanyahut.

Edhe pse ndan mendimin me lëvizjen MAGA, se Amerika duhet të shmangë aventurat ushtarake të kushtueshme, ai thekson se SHBA ka përgjegjësi globale që kërkojnë një moderim të mençur dhe një dallim të qartë midis interesave jetike he atyre periferike.

Situata aktuale në Iran, shihet si një “çmenduri”, sidomos në raport me luftën në Ukrainë. Sulmi ndaj Teheranit ka devijuar sistemet jetike të mbrojtjes raketore dhe vëmendjen politike, duke i dhënë Vladimir Putinit më shumë hapësirë dhe burime financiare për të vazhduar agresionin e tij.

Në fund, Zakaria paralajmëron se kjo shpërndarje e gabuar e forcave, mund të çojë në dështimin e objektivave si në Lindjen e Mesme, ashtu edhe në Evropë. Nëse Amerika vazhdon të ndjekë këtë rrugë shpërqendruese, ajo do të vulosë përfundimisht rënien e saj si një fuqi hegjemonike globale. /tesheshi.com/

Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan të martën kritikoi ashpër udhëheqjen izraelite, duke pretenduar se ajo vepron me një ndjenjë arrogance dhe duke paralajmëruar se veprimet e saj po e tërheqin gradualisht rajonin drejt një katastrofe më të gjerë.

“Ne të gjithë e dimë se sulmet që fillimisht shënjestruan Gazën, pastaj Jemenin dhe Libanin, dhe së fundmi Iranin, nuk janë të motivuara vetëm nga arsye sigurie”, tha Erdogan gjatë një iftari me gazetarët në Kompleksin Presidencial në Ankara.

Ai theksoi se sistemi global i krijuar pas Luftës së Dytë Botërore po kalon një krizë historike, duke theksuar nevojën për t’i përcjellë realitetet në terren bashkësisë ndërkombëtare. Erdogan paralajmëroi se rajoni aktualisht po zhvillon një luftë shkatërruese të udhëhequr nga Izraeli, në të cilën fëmijë të pafajshëm po humbasin jetën në shkolla dhe civilët po detyrohen të largohen nga zonat ku kanë jetuar për breza.

Presidenti turk kritikoi gjithashtu Izraelin për bllokadën arbitrare 17-ditore të Xhamisë Al-Aksa për besimtarët myslimanë, pavarësisht faktit se, siç tha ai, Izraeli nuk ka të drejtë legjitime për ta bërë këtë. Sipas tij, sulmet e Izraelit në Gaza, dhe më pas në Jemen, Liban dhe së fundmi në Iran, shkojnë përtej çështjes së sigurisë.

Erdogan shtoi se narrativat e njëkohshme, nga ideja e një “toke të premtuar” deri te skenarët apokaliptikë, nuk janë të rastësishme, duke sugjeruar ekzistencën e një axhende më të gjerë ideologjike pas këtyre sulmeve.

Ai paralajmëroi se një rrjet që e konsideron veten superior po e çon rajonin hap pas hapi drejt katastrofës, duke theksuar rëndësinë e rritjes së ndërgjegjësimit global për atë që ai e përshkroi si “barbarizëm” dhe “një gjendje çmendurie”.

Presidenti turk theksoi se Turqia, si një vend me ndikim global, duhet të zgjerojë shtrirjen e saj përtej kufijve të saj dhe të forcojë praninë e saj në mediat ndërkombëtare në mënyrë që këto realitete të dëgjohen në të gjithë botën.

Duke komentuar sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit, Erdogan tha se qëllimi i Turqisë është të përfundojë atë që ai e përshkroi si një “luftë të pakuptimtë, të paligjshme dhe thellësisht të gabuar” sa më shpejt të jetë e mundur. Ai theksoi se Turqia shpreh vazhdimisht kundërshtimin e saj ndaj sulmeve që shkelin qartë ligjin ndërkombëtar, pavarësisht nga autori, ndërsa në të njëjtën kohë bën përpjekje intensive për të parandaluar përshkallëzimin e mëtejshëm. /tesheshi.com/

I ftuari i iftarit të Bashkësisë Islame dhe Qendrës Kulturore të Plavës dhe Gucisë në Nju Jork ishte pikërisht kryebashkiaku musliman i Nju Jorkut, Zohran Mamdani.

Në një atmosferë të përzemërt dhe shpirtërore, Mamdani iu drejtua të pranishmëve me fjalë që ngjallën emocione të veçanta.

Myslimani i parë në këtë pozicion në historinë e Nju Jorkut, iu drejtua të pranishmëve me fjalë që ngjallën vëmendje dhe simpati të veçantë, duke theksuar se ai nuk erdhi vetëm si një figurë funksionale, por si një mik. Ai përmendi gjithashtu historinë e vështirë të shumë banorëve të Plavës e Gucisë që u detyruan të kërkonin një shtëpi të re jashtë atdheut të tyre, duke cituar ajetin e njohur kuranor: “Vërtet, pas vështirësisë vjen lehtësimi”.

“Selamu alejkum, miqtë e mi. Është kënaqësi të jem këtu jo vetëm si kryetari juaj i bashkisë, por edhe si vëllai juaj. Të qenit këtu me këtë komunitet është një kujtesë e udhëtimeve që shumë ndërmarrin për të ardhur në Nju Jork. E di që shumë në këtë komunitet erdhën këtu pas gjenocidit(sllav ndaj tyre). Ata erdhën nga nevoja, për të gjetur një vend të sigurt. Një vend ku një person mund të jetë ai që është. E di që shumë ende po vajtojnë vëllezërit dhe motrat e tyre, anëtarët e familjes që u humbën”, tha Mamdani.

Mamdani theksoi rëndësinë e ripërtëritjes shpirtërore, por ai gjithashtu bëri humor duke kujtuar urinë para iftarit.

“Ndërsa na rënkon stomaku, të gjithë mezi presim iftarin. Sonte po mendoj për qebapët, ajvarin dhe kujtimet që më ka sjellë ushqimi”, tha Mamdani.

Ai zbuloi gjithashtu se nga vjen lidhja e tij me Ballkanin.

“U rrita me mikun tim Selman Mujoviç, i cili më mësoi të thoja: ‘Mirë, mirë, si je?’ Këto janë kujtimet e mia nga Nju Jorku”, tha Mamdani, duke kujtuar fëmijërinë e tij në këtë qytet.

Selman Mujoviç, një mjek dhe novator me origjinë nga Mali i Zi, ka jetuar në Nju Jork për një kohë të gjatë. Babai i tij është nga Plava dhe nëna e tij është nga Gucia. Me Zohram Mamdanin, kryetarin e ri të bashkisë së Nju Jorkut, Mujoviç ishte mik fëmijërie, dhe miqësia dhe puna e tyre e përbashkët për të përmirësuar jetën e komunitetit kanë lënë një gjurmë të thellë në jetën e tyre.

Në fund të fjalimit të tij, ai falënderoi komunitetin e atyshëm për zgjimin e tyre politik, duke theksuar se sa e rëndësishme është për të ardhmen e të gjithëve ne të marrim pjesë në zgjedhje.

“Pjesëmarrja juaj në zgjedhje nuk ishte vetëm një hap i vogël, por një gjë e madhe. Kur vendosni të plotësoni fletën e votimit, ju ndryshoni kuptimin se kush ka të drejtë të votojë në këtë qytet. Kjo jemi të gjithë ne,” përfundoi Mamdani.

Kujtojmë se pak ditë më parë, Mamdani shtroi iftarin e parë zyrtar të Ramazanit në ambientet e selisë së administratës së qytetit, gjë që vendosi një standard të ri në njohjen e lirisë fetare dhe multikulturalizmit të këtij metropoli të madh amerikan e botëror. /tesheshi.com/

Vendimi i djeshëm i parlamentit për të shpallur Iranin “shtet sponsor të terrorizmit” nuk është akti historik që propagandon shumica qeverisëse, por një aventurë diplomatike me kosto të lartë.

Me 79 vota të rreshtuara mekanikisht pro kësaj marrëzie, Shqipëria ka braktisur maturinë e një vendi kandidat për në BE, duke u hedhur në një terren të minuar ku as fuqitë e mëdha europiane nuk po shkelin me kaq nxitim.

Në vend që të harmonizojë hapat me Brukselin dhe Berlinin, Tirana zyrtare po sillet si një lojtar i paparashikueshëm dhe i rrezikshëm në arenën ndërkombëtare. Ky kurs i njëanshëm nuk na bën më të rëndësishëm.

Përkundrazi, na ekspozon si një shtet që e përdor politikën e jashtme për konsum të brendshëm dhe spektakël politik, duke e shkallmuar besueshmërinë tonë si partner i besueshëm.

Fakti që Izraeli ishte i vetmi zë që e përshëndeti dje me entuziazëm këtë rezolutë, flet shumë: Shqipëria po shndërrohet në një figurant të zellshëm në axhendat e të tjerëve, duke braktisur rolin e aktorit të dinjitetshëm që e mbron me fanatizëm interesin e saj kombëtar.

Ne nuk kemi as peshën strategjike dhe as luksin gjeopolitik për t’u bërë vija e parë në konflikte ku as vetë Bashkimi Europian nuk ka një qëndrim unik.

Ndërsa qeveria Rama ngre mure me deklarata pompoze, po thellohet distanca me axhendën e sigurisë së BE-së, duke provokuar sinjale të ftohta nga Gjermania dhe kryeqytetet kyçe të unionit që paralajmërojnë një izolim diplomatik të pashmangshëm.

Ndërsa fqinjët tanë – Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Serbia – ndjekin një lojë të kujdesshme balancimi, Shqipëria po vetizolohet në një “ishull” radikalizmi që nuk i shërben askujt, përveç egos së udhëheqësit të saj aktual.

Kryeministri Rama po e trajton politikën e jashtme si një “one-man shoë”, ku kërkimi i ethshëm për vëmendje ndërkombëtare e zhyt vendin në një pasiguri pa busull dhe ku stabiliteti afatgjatë sakrifikohet për një titull lajmesh 24-orësh.

Për një listë të gjatë arsyesh, historike dhe aktuale, Shqipëria nuk mund dhe nuk duhet të jetë një kopje e zbehtë e Izraelit në Ballkan. Orientimi ynë është natyrshëm dhe domosdoshmërisht europian. Në këto kohë të trazuara globale, një udhëheqje e çoroditur nuk është thjesht paaftësi, por një rrezik real kombëtar.

Në fund, ironia e fatit është therëse. Dikur, kryeministri përdorte “tepsinë” si simbolin e talljes ndaj aleatëve të tij për të treguar urinë e tyre për pushtet. Sot, pas më shumë se një dekade në drejtimin e Shqipërisë, duket se mjeti i tij i preferuar i kuzhinës politike ka ndryshuar funksion.

Tani nuk po ndahen më thërrimet e administratës, por po shërbehet vetë interesi kombëtar dhe e ardhmja europiane. Dhe për hir të lobimeve hebreje në Tel Aviv apo Uashington si dhe të një protagonizmi të rremë, Rama është gati ta vendosë të gjithë Shqipërinë mbi atë tepsi që dikur e përbuzte, duke e ofruar si një “meze” gjeopolitike në tryezat ku ne shqiptarët jemi thjesht “porositësit” por asnjëherë ata që hanë. /tesheshi.com/

Nga Hakkı Öcal, Daily Sabah

Ndërsa Shtetet e Bashkuara po përfshihen gjithnjë e më thellë në luftën midis Izraelit dhe Iranit, kritikët po nisin të vënë në dyshim nëse ky angazhim i shërben vërtet interesave kombëtare amerikane.

Analistët sugjerojnë se Amerika nuk hyri në këtë konflikt me vullnet të plotë, por u “ngatërrua” në të përmes presioneve politike dhe autoritetit të huaj, duke lënë mënjanë logjikën e ftohtë të sigurisë kombëtare.

Një element shqetësues që ngrihet në këtë diskutim, është mundësia e shantazhit ndaj figurave të larta shtetërore. Përmendja e “Dosjeve Epstein” dhe fotove të pretenduara të Donald Trump në ishullin famëkeq, sugjeron se vendimet strategjike mund të jenë ndikuar nga frika e skandaleve personale.

Kjo ngre pyetjen nëse politika e jashtme e fuqisë më të madhe botërore, po diktohet nga interesi publik apo nga dobësitë individuale të liderëve. Administrata Trump duket se ka rënë në një “kurth” strategjik të ngritur nga Benjamin Netanyahu.

Ndryshe nga administrata Biden që refuzoi përfshirjen direkte në një luftë me Iranin, ekipi aktual ka ndjekur një rrugë më agresive. Trump po shihet si presidenti i parë që ka rënë në këtë plan jo një herë, por dy herë, duke e zhytur vendin në një konflikt që duket se nuk ka një rrugëdalje të qartë apo fitore të lehtë.

Për të realizuar këtë kthesë ushtarake, Trumpit iu desh të eliminonte pengesat e brendshme brenda Pentagonit. Shkarkimi i Gjeneralit Charles Broën, i cili kundërshtonte tërheqjen e forcave të armatosura në një luftë pa interes kombëtar, shënoi një pikë kthyese.

Zëvendësimi i tij me figura më besnike, lejoi që vullneti i Netanyahut të përkthehej në veprime konkrete ushtarake amerikane në terrenin e Lindjes së Mesme. Arsyetimi zyrtar i Shtëpisë së Bardhë ishte se sulmi ndaj Iranit do të parandalonte goditjet ndaj aseteve amerikane dhe do të sillte ndryshim regjimi.

Megjithatë, ky supozim doli i pasaktë. Ashtu si në rastin e Gazës, ku rezistenca palestineze ishte e paparashikuar, edhe në Iran popullsia nuk reagoi sipas skenarit të parashikuar nga Izraeli, duke e lënë SHBA-në të mbërthyer në një luftë të stërgjatur.

Sot, aleanca SHBA-Izrael, po shihet gjithnjë e më shumë si një marrëdhënie që i kushton Amerikës moralisht dhe financiarisht. Mentaliteti i luftës totalitare i përdorur në Gazë, i cili synon shkatërrimin dhe zhvendosjen, po aplikohet tani ndaj Iranit dhe Libanit.

Kjo qasje e ka dëmtuar rëndë imazhin ndërkombëtar të SHBA-së, dhe e ka izoluar atë nga aleatët tradicionalë që kërkojnë respektimin e ligjit. Zgjidhja e kësaj krize nuk duket se do të vijë nga elita aktuale politike, e cila është e lidhur pas lobit të AIPAC-ut dhe interesave të ngushta financiare.

Netanyahu dhe Trump, janë tani të angazhuar në një luftë të dëshpëruar kryesisht për të shpëtuar imazhin e tyre personal, pa marrë parasysh pasojat shkatërruese dhe jetët e ushtarëve që po sakrifikohen.Në fund, shpresat për ndryshim mbeten te brezi i ri i amerikanëve dhe zgjimi i tyre politik.

Janë të rinjtë, ata që mund të ushtrojnë presionin e nevojshëm për të shkëputur këtë aleancë “të pabesë” dhe për të rikthyer një politikë të jashtme amerikane që bazohet te paqja dhe interesat e vërteta të qytetarëve, duke i dhënë fund aventurave ushtarake të diktuara nga axhendat e jashtme. /tesheshi.com/

Nga Dr. Khaled Al-Jaber

Lufta SHBA-Izrael kundër Iranit i ka vendosur shtetet arabe të Gjirit në një nga udhëkryqet më të ndjeshme gjeopolitike në historinë e tyre moderne.

Lufta e vazhdueshme jo vetëm që përfaqëson një përshkallëzim të ri në krizat e njëpasnjëshme të rajonit, por gjithashtu paraqet sfida të mëdha për strukturën ekzistuese të sigurisë.

Ndërsa shtetet e Gjirit janë ekspozuar ndaj pasojave të drejtpërdrejta të luftës së imponuar nga Izraeli dhe Amerika, është shfaqur një dilemë kyçe: Si të ruhet siguria e Gjirit pas dhe pas përfundimit të kësaj lufte?

Shumë analistë argumentojnë se përballja aktuale kërcënon të riformësojë rrënjësisht ekuilibrin e fuqisë dhe sigurisë në Lindjen e Mesme.

Lufta Iran-Irak (1980–1988) ishte e para nga këto konflikte, duke ndërprerë rrugët e naftës dhe duke i çuar shtetet e Gjirit të bashkohen në mbështetjen e Irakut.

Lufta e dytë (1990–1991) pasoi pushtimin e Kuvajtit nga Iraku dhe rezultoi në ndërhyrjen e një koalicioni të udhëhequr nga SHBA-të që krijoi një prani ushtarake perëndimore afatgjatë në rajon.

Ndërsa pushtimi i Irakut nga SHBA-të në vitin 2003 ishte kapitulli i tretë në këtë seri, ai rrëzoi Sadam Huseinin dhe hapi derën për zgjerimin e ndikimit iranian në rajon.

Konflikti aktual me Iranin në vitin 2026 është kapitulli më i fundit, dhe ndoshta më destabilizuesi, në këtë seri. Ndryshe nga konfliktet e mëparshme të Gjirit, ky është i dukshëm për shkallën e tij të paparë.

Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë nisur sulme të gjera që synojnë infrastrukturën ushtarake dhe institucionale iraniane në një shkallë të paparë në rajon. Megjithatë, këto operacione nuk i dhanë fund konfrontimit, por përkundrazi sollën një fazë të re të përshkallëzimit rajonal.

Teherani u përgjigj me një ofensivë të madhe strategjike që synonte zhvendosjen e fokusit të konfliktit në zemër të Gjirit. Mijëra raketa balistike dhe dronë janë lëshuar drejt shteteve të Gjirit, duke synuar jo vetëm instalimet ushtarake konvencionale, por edhe infrastrukturën kritike si aeroportet ndërkombëtare, objektet e energjisë, portet dhe asetet thelbësore civile, duke përfshirë hotelet, komplekset e apartamenteve dhe ndërtesat qeveritare.

Deri më sot, vlerësohet se Irani ka qëlluar më shumë se 3,500 raketa dhe dronë drejt shteteve të Gjirit, një numër disa herë më i lartë se ai që është përdorur në konflikte të tjera, duke përfshirë konfliktet ushtarake me Izraelin.

Sulmet kanë rezultuar në humbje të konsiderueshme njerëzore dhe ekonomike, dhe kanë ndërprerë rëndë rrjetet e transportit, infrastrukturën e energjisë dhe tregtinë rajonale dhe globale.

Kjo gamë e gjerë sulmesh ilustron një realitet shqetësues: edhe kur shtetet e Gjirit nuk janë të përfshira drejtpërdrejt në konflikt, ato mbeten shumë të ndjeshme ndaj pasojave të tij.

Dilema e “ditës pas”

Situata aktuale ngre pyetjen më urgjente strategjike, e cila nuk është se si do të përfundojë kjo luftë, por çfarë ndodh më pas, veçanërisht nëse Uashingtoni pretendon se ka arritur qëllimet e tij.

Shtetet e Bashkuara kanë luajtur një rol qendror në operacionet ushtarake kundër Iranit, por përvoja historike e ndërhyrjeve të saj në Lindjen e Mesme tregon se ajo shpesh rivlerëson angazhimet e saj të jashtme në dritën e llogaritjeve të brendshme politike, ekonomike dhe strategjike.

Nëse Uashingtoni vendos që kostot e operacioneve ushtarake i tejkalojnë përfitimet, shtetet e Gjirit mund të gjenden përballë një mjedisi më kompleks sigurie.

Një reduktim ose tërheqje e forcave amerikane mund të krijojë një boshllëk strategjik në një rajon tashmë të paqëndrueshëm, duke i lejuar Iranit të rindërtojë aftësitë e tij dhe të eksplorojë forma të reja presioni përmes programeve të raketave ose rrjeteve rajonale të milicisë shiite.

Në një skenar të tillë, lufta mund të transformohet nga një përballje e drejtpërdrejtë ushtarake e lidhur me një periudhë specifike kohore në një fazë të zgjatur të parandalimit të paqëndrueshëm.

Ndërsa forma e rendit rajonal të pasluftës mbetet e pasigurt, është e qartë se Gjiri sot ndodhet në një udhëkryq historik për të ripërcaktuar kuptimin e sigurisë kolektive në një botë që ndryshon me shpejtësi.

Ideja e një aleance ushtarake të Gjirit

Në këtë kontekst strategjik në ndryshim, ideja e krijimit të një aleance ushtarake të Gjirit ka filluar të fitojë vrull të ri midis vendimmarrësve dhe planifikuesve të sigurisë në rajon.

Kjo ide pasqyron një vetëdije në rritje se mjedisi rajonal i sigurisë po kalon një transformim të thellë dhe se mbështetja vetëm në garancitë e jashtme të sigurisë mund të mos jetë e mjaftueshme për t’iu kundërvënë kërcënimeve të ardhshme.

Shtetet e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) posedojnë aftësi të konsiderueshme që u lejojnë atyre të zhvillojnë një sistem më koheziv rajonal parandalues. Vendndodhja e tyre strategjike i vendos ato në zemër të rrugëve globale të energjisë dhe tregtisë, ndërsa burimet e tyre financiare ofrojnë potencialin për investime të qëndrueshme në teknologjitë e përparuara ushtarake.

Për më tepër, forcat e armatosura të shteteve të Gjirit kanë pësuar modernizim të gjerë gjatë dy dekadave të fundit, veçanërisht në sistemet e mbrojtjes ajrore, aftësitë e mbrojtjes nga raketat dhe forcat detare dhe tokësore.

Integrimi i këtyre aftësive brenda një kuadri të vetëm mbrojtës mund të çojë në ndërtimin e një strukture më efektive rajonale parandaluese, bazuar në integrimin operacional, ndarjen e inteligjencës dhe sistemet e koordinuara të mbrojtjes ajrore dhe detare.

Kjo aleancë mund të zgjerohet përtej një marrëveshjeje tradicionale ushtarake, duke u bërë një strukturë e integruar rajonale sigurie e aftë për menaxhimin e krizave dhe reagimin e shpejtë ndaj kërcënimeve në zhvillim.

Industria e mbrojtjes dhe pavarësia strategjike

Zhvillimi i një industrie të përbashkët mbrojtëse të Gjirit përfaqëson një nga dimensionet thelbësore strategjike të transformimit të mundshëm të sigurisë rajonale.

Mbështetja e madhe në sistemet e importuara të armëve kufizon pavarësinë strategjike të shteteve të Gjirit, veçanërisht në kohë krize, dhe krijon një lloj varësie teknologjike që mund të ndikojë në shpejtësinë dhe fleksibilitetin e përgjigjeve ushtarake.

Gjithashtu i ekspozon këto vende ndaj rreziqeve që lidhen me aftësinë për të mirëmbajtur, modernizuar dhe zhvilluar vazhdimisht armë sipas nevojave të tyre reale, duke i bërë ato më të prekshme ndaj ndryshimeve në mjedisin rajonal dhe ndërkombëtar të sigurisë.

Ndërtimi i një baze të përbashkët industriale mbrojtëse të Gjirit mundëson arritjen e objektivave të shumëfishta dhe të ndërlidhura strategjike:

Së pari, përmirëson vetëmjaftueshmërinë në sisteme specifike mbrojtëse, duke zvogëluar kështu varësinë nga subjektet e huaja në emergjencat ushtarake.

Së dyti, zhvillimi i aftësive teknologjike rajonale mund të mbështesë rrugën e inovacionit lokal dhe të rrisë aftësinë e vendeve për të prodhuar sisteme ushtarake të përparuara sipas standardeve globale.

Së treti, krijimi i një sistemi të integruar industrial që mbështet rritjen e ekonomive të dijes, duke stimuluar kërkimin dhe zhvillimin, duke forcuar kompetencat e specializuara njerëzore dhe duke lidhur sektorin industrial të mbrojtjes me sektorët e inovacionit dhe teknologjisë në rajon.

Për më tepër, zhvillimi i fushave të përbashkëta industriale të mbrojtjes mund të kontribuojë në standardizimin e pajisjeve ushtarake dhe qasjeve operacionale midis forcave të armatosura të Gjirit, duke përmirësuar ndërveprimin dhe duke siguruar koordinim më të mirë në operacionet e përbashkëta.

Ky integrim është një parakusht për çdo strukturë efektive të mbrojtjes kolektive, të aftë për t’u përballur me kërcënimet e ardhshme në një mënyrë të unifikuar dhe të ekuilibruar, duke maksimizuar përdorimin e burimeve financiare dhe teknike të disponueshme në nivel rajonal.

Përfundim

Në dritën e këtyre dinamikave, Lufta e Iranit përfaqëson një pikë kthese në historinë e sigurisë së Gjirit. Lufta nxori në pah nevojën për të rishqyrtuar arkitekturën e parandalimit rajonal dhe domosdoshmërinë për të ristrukturuar dhe zhvilluar marrëveshjet e sigurisë.

Megjithatë, krijimi i një aleance ushtarake të Gjirit ngre çështje komplekse politike. Prioritetet e ndryshme strategjike dhe qasjet politike ndaj çështjeve rajonale midis shteteve anëtare mund të ndërlikojnë mekanizmat e koordinimit.

Suksesi i çdo marrëveshjeje të mbrojtjes kolektive kërkon një vullnet politik të unifikuar dhe mekanizma të qartë institucionalë për vendimmarrje të përbashkët ushtarake. Gjithashtu kërkon një strukturë të integruar komande të aftë për të koordinuar në mënyrë efektive operacionet shumëkombëshe, si dhe marrëveshje të avancuara për ndarjen e inteligjencës dhe rrjete të pajtueshme të mbrojtjes nga raketat dhe ajri.

Lufta e Katërt e Gjirit në fund të fundit dëshmoi të ishte më shumë sesa një konflikt ushtarak kalimtar; është një pikë kthese që i detyron shtetet e Gjirit të rishqyrtojnë strategjitë e tyre të mbrojtjes dhe të lëvizin drejt një kuadri sigurie rajonale më kohezive dhe të pavarur.

Edhe pse forma e rendit rajonal të pasluftës mbetet e pasigurt, është e qartë se Gjiri sot ndodhet në një udhëkryq historik për të ripërcaktuar kuptimin e sigurisë kolektive në një botë që ndryshon me shpejtësi.